تاریخچه مطالعه و کتابخوانی
مطالعه کتاب به عنوان روش درمانی ایده چندان جدیدی نیست. چرا که ظاهرا پادشاه مصر رامسس دوم اتاقی مخصوص نگه داری کتاب داشت و بالای در ورودی آن کلماتی با این عنوان نوشته بود: «خانه درمان روح».
زیگمون فروید و بسیاری از روانشناسان و فلاسفه دیگر نیز کتاب را برای درمان بیماران ذهنی تجویز می کردند.
واژه بیبلیوتراپی(bibliotherapy)  که به معنی هنر استفاده از کتاب برای کمک به حل مشکلات روحی افراد است، درسال ۱۹۱۶ میلادی برای نخستین بار توسط ساموئل کروترز استفاده شد. پس از آن در آمریکا و کمی بعد در بریتانیا رواج پیدا کرد. این روش درمانی به سرعت وارد دانشکده های پزشکی و بیمارستان ها شد. در سال ۲۰۰۷ فیلسوفی به نام آلن دو باتن مدرسه ای مجهز به خدمات بیبلیوتراپی با متخصصان آن تاسیس کرد. گرچه بیبلیوتراپیست ها گاهی اوقات کتاب های فلسفه، شعر و کتاب های خلاقانه غیر داستانی تجویز می کنند، اما در این میان داستان و رمان از خاصیت درمانگری بیشتری برخوردارند. تحقیقات نشان می دهد داستان های ادبی توانایی ما را برای همدردی و قرار دادن خودمان در قالب دیگران بهبود می بخشد. مطالعه داستانی با شخصیت مشابه خودمان می تواند در روند تشخیص بیماری و درمان آن تاثیر بسازی داشته باشد. زمانی که داستان ما را در طوفانی عمیق می اندازد در واقع کشف شخصیت درونی ما آغاز می شود. زمانی که به خودمان می آییم و خودمان را گریان می بینیم در حالی که می فهمیم برای شخصیت داستان اشک می ریزیم، در واقع برای خودمان گریه می کنیم. به این روش درمانی نوعی پاکسازی روان اطلاق می شود.
تحریک ذهن
با مطالعه کتاب باعث تحریک ذهن خود شوید.
تمرکز روی کلمات و داستان یک کتاب، باعث تحریک مغز و عملکردهای شناختی می شود. این عمل می تواند به تحریک ذهن شما، به ویژه بخشی از مغز که وظیفه تمرکز و تجزیه و تحلیل را دارد، کمک کند. این قسمت از مغز را دقیقاً فعال تر می کند. این تحریک ذهن سرانجام در جایی که شما نیاز دارید موضوعی را تحلیل کنید، تمرکز شما را برای تحلیل آن موضوع بیشتر می کند.
با تحریک و بهبود عملکرد مغز، ذهن شما فعال تر می شود. با ایجاد تمرکز شدید بر روی کلمات، مغز شما مقدار قابل توجهی از اطلاعات را به خود اختصاص می دهد، که می تواند مهارت تفکر انتقادی و تجزیه و تحلیل انتقادی و همچنین توانایی خواندن شما را بهبود بخشد و این بهترین روش برای تحریک ذهن شما و فعال تر کردن روند فکری شما است. خواندن فقط به تفکر انتقادی شما کمک نمی کند، بلکه باعث بهبود قدرت و عملکرد مغز شما نیز می شود. تحریک مداوم مغز با مطالعه کتاب انجام می شود. این کار سبب کنترل بخش های مختلف مغز شما می شود و در نهایت مهارت های تفکر و تجزیه و تحلیل شما را کنترل می کند.
تحقیقات نشان داده است که مطالعه کتاب از جمله فعالیت هایی است که ذهن را تحریک می کند و پیشرفت آلزایمر را کنترل می کند (یا احتمالاً حتی از آن جلوگیری می کند)، زیرا فعال و درگیر شدن مغز شما مانع از دست رفتن قدرت ذهنتان می شود.
درست مانند هر عضله دیگری از بدن، مغز نیز برای حفظ قدرت و سالم ماندن نیاز به ورزش دارد. انواع فعالیت هایی که از لحاظ علمی ثابت شده است که ذهن را تحریک می کنند، مانند: انجام بازی پازل و شطرنج هستند.
کاهش استرس
استرس های خود را با مطالعه کتاب از بین ببرید.
مطالعه یک رمان خوب می تواند شما را به دنیای دیگری منتقل کند تا شما بتوانید تمام استرس های خود را فراموش کنید. همینطور مطالعه یک مقاله جذاب ذهن شما را از استرس ها منحرف می کند و باعث می شود تنش هایتان از بین برود و به شما آرامش می دهد.
خواندن می تواند به کاهش سطح استرس کمک کند. عمل و تمرکز بر روی کلمه نوشتاری می تواند به شما در رفع ذهن شما از اضطراب و فشارهای روز کمک کند. با دور کردن ذهن خود از استرس، می توانید آسوده باشید و اجازه دهید استرس تان از بین برود.
پس از شروع خواندن، شما شروع به تمرکز خواهید کرد، در حین مطالعه، دیگر به مسائلی که باعث استرس شما شده اند فکر نخواهید کرد، بلکه استرس را تماماً فراموش خواهید کرد. بنابراین با گذشت زمان، خواندن باعث کاهش استرس می شود و باعث می شود از نظر روحی و جسمی احساس بهتری داشته باشید.
دانش
با مطالعه کتاب سطح دانش شما افزایش می یابد.
کتابخوانی، دانش جدیدی را به حافظه شما اضافه می کند. هرچه دانش بیشتری داشته باشید، برای مقابله با مشکلات غیر قابل پیش بینی زندگی تان مجهزتر خواهید بود.
علاوه بر این، نکته دیگری در مورد دانش و یادگیری در اینجا وجود دارد: اگر برای شما هر نوع اتفاق غیر قابل پیش بینی رخ دهد، به یاد داشته باشید که اگرچه ممکن است همه چیز (شغل، دارایی، سلامتی و ...) را از دست بدهید، اما دانش آن را که در طول زندگی با مطالعه مستمر خود درون ذهنتان جمع آوری کرده اید، هرگز نمی تواند از شما گرفته شود.
بهبود فن بیان، گسترش دایره واژگان و کلمات
هرچه بیشتر بخوانید، کلمات بیشتری در معرض دید شما قرار می گیرند، همین امر باعث می شود هر روز به دایره واژگان شما افزوده شود و اثرات مطالعه شما در صحبت هایتان پدیدار می شوند.
واژگان، چه به صورت فیزیکی و چه به صورت کتاب الکترونیکی، می توانند سبب افزایش دایره واژگان شما شوند.
پس از مدتی که مطالعه روزانه انجام دادید و به جستجوی کلمات جدید که تا امروز نمی دانستید پرداختید، دایره واژگان شما به یکباره گسترش می یابد و مهارت های زبانی شما بهبود می یابد. شما با کتابخوانی مستمر مغز خود را با واژگانی پر می کنید که در ادامه زندگی تان از این واژگان در هر موقعیتی به صورت اتوماتیک استفاده می کنید، این موضوع در تحقیقاتی که توسط دانشگاه اورگان انجام شده است اثبات شده است.
کلماتی که شما یاد گرفته اید، شروع به ادغام خود در واژگان روزمره شما خواهد کرد و با استفاده از این کلمات جدید طرز صبحت کردن شما به طور شگفت آوری تغییر خواهد کرد.
بیان و خوش صحبت بودن در هر حرفه ای کمک شایانی می کند و اینکه با اعتماد به نفس می توانید با افراد با درجه اجتماعی بالاتر صحبت کنید، می تواند یک تقویت چشمگیر در عزت نفس شما باشد. این حتی می تواند در حرفه ای که دارید به شما کمک کند، زیرا کسانی که در موضوعات مختلف، آگاه هستند و بسیار خوب صبحت می کنند، بیشتر از کسانی که واژگان کمتر و سطح آگاهی کمی از ادبیات دارند، صبحت هایشان بسیار بیشتر مورد قبول واقع می شود و می توانند در هر زمینه ای از حرفه خود موفق تر باشند.
در هر کار تخصصی، ما نیاز به یک سری ابزار و وسیله داریم. در بحث فن بیان و مهارت های ارتباط کلامی واژگان، ساختارها و لغات جزئی از ابزار ما هستند. ما برای اینکه بتوانیم واژگان خوبی داشته باشیم و ساختارهای خوبی را استفاده کنیم، نیاز داریم مطالعه کنیم. به ویژه مطالعه در زمینه ادبیات فارسی معاصر خودمان که گنجیه غنی در زمینه افزایش واژگان و دایره لغات هستند. برای اینکه ما بتوانیم عیار کلام و بیان خودمون را بالا ببریم، باید مطالعه کنیم، به ویژه مطالعه در زمینه ادبیات معاصر.
بهبود حافظه
یکی از روش های ورزش حافظه، مطالعه مستمر کتاب و کتابخوانی است.
وقتی کتاب می خوانید، باید مجموعه ای از شخصیت ها، پیشینه آن ها، جاه طلبی ها، تاریخچه و تفاوت های ظریف و همچنین قوس ها و زیر مجموعه های مختلفی را که در هر داستان راه دارد را به خاطر بسپارید. همه ما این موضوع را می دانیم که مغزها چیزهای شگفت انگیزی هستند و می توانند با سهولت نسبی همه چیز را به خاطر بسپارند.
خیلی شگف آور است! هر چیز جدید که در حافظه خود اضافه می کنید، سیناپس های جدیدی تشکلیل می شود(brain pathways)  و همچنین آنچه را که از قبل در حافظه خود داشتید را تقویت می کند، که به یادآوری حافظه کوتاه مدت و همچنین ایجاد روحیه کمک می کند. هر اندازه بیشتر مطالعه کنید ذهن شما با رویداد های تازه تری آشنا می شود.
مهارت های تفکر تحلیلی قوی تر
مطالعه کتاب باعث می شود در زندگی مسائل را بهتر تجزیه و تحلیل کنید.
خواندن می تواند تخیل شما را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. اینکه در طول مطالعه یک رمان رمز آلود ذهن شما درگیر شخصیت ها ی متعدد و داستان معمایی آن می شود را در نظر بگیرید. به دلیل همین شخصیت ها و داستان ها، بخشی از مغز شما که وظیفه تحلیل مسائل مختلف را به عهده دارد، تحریک می شود و شما بدون اینکه لازم باشد در دنیای واقعی بسیاری از شخصیت ها را به شکل واقعی تجربه کنید، به راحتی بسیاری از آن شخصیت ها را در کتاب ها می خوانید و با رموز شخصیتی جدید آشنا می شوید و مهم تر از آن یک بار فرصت تحلیل و مواجهه با آن شخصیت را با مطالعه یک رمان رمز آلود به خود می دهید.
وقتی شروع به خواندن کتاب می کنید، معمولاً در آغاز تصویری از اتفاقات آن کتاب در ذهن ندارید. اما، هر زمان که کتاب را تمام کردید، می توانید به راحتی کل شخصیت ها و دنیایی که آن کتاب در ذهن شما ایجاد کرده را به یاد آورید و شروع به تحلیل کنید. در پایان کتاب به طور واضح در می یابید که به طور شگف انگیزی قوه تحلیل شما در حال فعالیت است. خوانندگان حرفه ای در حین خواندن یک رمان از درون خودشان به درون داستان می روند و این یک احساس فوق العاده است.
تخیل ابزاری قدرتمند است که می تواند در همه ابعاد زندگی مفید باشد. اگرچه ممکن است گاهی مورد توجه ما نباشد، تخیل همان چیزی است که به ما امکان می دهد تا بهتر انسان ها را درک کنیم. این درک بهتر انسان ها می تواند در کار یا حتی در خانه به ما کمک کند. با خواندن مستمر مسیر بهبود را برای تخیل خود باز کنید.
بهبود تمرکز
برای بهبود تمرکز در محل کار و مکان های دیگر زندگی مطالعه کنید.
وقتی کتاب می خوانید، تمام توجه شما به داستان معطوف می شود. بقیه جهان از پیش روی شما محو می شود و شما قادر هستید خود را در هر جزئیات ظریفی که از مطالعه کتاب جذب می کنید غوطه ور کنید.
سعی کنید ۱۵-۲۰ دقیقه قبل از کار مطالعه کنید. اگر این کار را انجام دهید خودتان از این که چقدر تمرکز کرده اید متعجب خواهید شد.
بخش دیگری از سلامت روان وجود دارد که مطالعه روزانه کتاب می تواند به آن کمک کند و آن هم بهبود تمرکز ذهن پس از انجام مطالعه روزانه است. این نکته توسط سایت NCU نیز بارها بیان شده است. حداقل میزان مطالعه در روز، می تواند تمرکز و عملکرد حافظه شما را بهبود ببخشد. در این مورد آن قسمت از مغز که وظیفه تمرکز را دارد، تحریک می شود. دقیقاً مانند ورزش بدنی، نوعی تمرین ذهنی است که حافظه شما را تحت فشار قرار می دهد و باعث می شود شما روی جزئیات متمرکز شوید.
مطالعه و درک آنچه را که می خوانید، عملکرد حافظه شما را بهبود می بخشد. به یاد بیاورید که هر کتابی را که تاکنون خوانده اید، به چه درک و مفهمومی از آن کتاب رسیده اید که همیشه در ذهن شما باقی مانده است. بله، درک مطالبی که می خوانید برای بهبود تمرکز شما به یاری ذهنتان می آید. هنگام خواندن، مغز شما بطور دائم قسمت هایی از اطلاعات را درمورد داستان نگه می دارد. از آنجا که بخشی از مغز که حافظه را کنترل می کند تحریک می شود، مانند ورزش برای این قسمت از مغز عمل می کند و در نتیجه باعث بهبود حافظه و تمرکز شما (در جایی که به تمرکز روی موضوع خاصی احتیاج دارید) می شود.
با مطالعه مستمر تمرکز شما تقویت می شود، زیرا خواندن نیاز به تمرکز دارد. هنگامی که شروع به مطالعه کتاب یا مقاله ای می کنید، تا زمانی که کاملا روی آن کتاب یا مقاله متمرکز نشوید، نمی توانید اطلاعات آن کتاب یا مقاله را دریابید. بعنوان مثال تصور کنید که یک مسائله ریاضی را می خواهید حل کنید، تا زمانی که به طور کامل روی آن مسئله ریاضی متمرکز نشوید قادر نخواهید بود آن مسئله را حل کنید.
مهارت نوشتن بهتر
با مطالعه بیشتر می توانید نویسنده بهتری باشید.
با گسترش واژگان، مهارت نوشتن بهتر برای شما فراهم می شود.
قرار گرفتن در معرض اثر منتشر شده (نوشته ای که پارامترهای ارزشمند بودن را دارد)، تأثیر قابل ملاحظه ای بر روی نوشتن خود شخص دارد، زیرا رعایت سبک های نوشتن، روان بودن و نوشتن نویسندگان دیگر تأثیر بسیار زیادی بر اثر شخصی شما خواهد گذاشت.
به همان روشی که نوازندگان بر یکدیگر تأثیر می گذارند و نقاشان از تکنیک هایی که توسط استادان قبلی استفاده شده تاثیر می گیرند، همچنین نویسندگان نیز یاد می گیرند که چگونه با خواندن آثار دیگران تکنیک های نویسندگی خود را بهبود دهند.
مطالعه کتاب و درک سبک های نوشتن دیگران ابزاری عالی برای کسانی است که از نوشتن لذت می برند. حتی نویسندگان بزرگ از این ابزار برای مطالعه سبک ها و مضامین نوشتن استفاده می کنند.
باید به این نکته توجه داشته باشید که هر نوع خواندن می تواند نوشتن شما را به طرز چشمگیری بهبود بخشد.
آرامش
هیچ اتفاق دیگری در جهان به اندازه مطالعه کتاب به شما آرامش نمی دهد.
علاوه بر آرامشی که همراه با خواندن کتاب خوب است، ممکن است موضوعی که شما در مورد آن می خوانید، باعث ایجاد آرامش و آرامش درونی بی نظیر شود.
خواندن کتاب های تاریخی می تواند فشار خون را پایین بیاورد و احساس آرامش بی نظیری را به وجود آورد، در حالی که نشان داده شده است که خواندن کتاب های روانشناسی به افرادی که از برخی اختلالات خلقی و بیماری های روانی خفیف رنج می برند، کمک می کند.
کاهش افسردگی
خواندن، بویژه کتاب های روانشناسی و کتاب های انگیزشی و کتاب های موفقیت، می تواند به جلوگیری از بروز افسردگی و اختلالات خلقی شما به طرز شگفت آوری کمک کند. مطالعه این کتاب ها آن بخش از مغز را که با افسردگی سروکار دارد را بهبود می بخشد. کتاب های انگیزشی و خودشناسی، منابع اصلی از اطلاعات در مورد چگونگی بهتر کردن خود و روحیه خود هستند که می توانند به کاهش افسردگی شما کمک کنند. خواندن کتاب می تواند برای کسی که ممکن است از افسردگی رنج ببرد، اما نمی خواهد دارو مصرف کند، بهترین گزینه باشد.
رمان ها، داستان های کوتاه، مقاله های مجله و کتاب های غیر داستانی نیز می توانند در کاهش افسردگی نقش داشته باشند. با خواندن، شما بر روی مواردی که باعث افسردگی شما می شود تمرکز نمی کنید، بلکه موارد دیگری را می یابید که می توانید به آنها فکر کنید. شما دیگر نگران وضعیت افسردگی خود نیستید، بلکه در عوض، روی داستان متمرکز هستید.
در نظر داشته باشید که تحریک ذهن خود باعث کم شدن افسردگی می شود؛ چرا که هنگامی که ذهن افسرده است، تحرک کمتری از خود نشان می دهد. از طرفی احساس خوشبختی که از شنیدن داستان ها و یا کتاب های انگیزشی به ذهن منتقل می شود، می تواند روحیه شما را بسیار بهتر کند و به شما کمک می کند روزتان از یک روز پر از غم به روز شادتری تبدیل شود. استفاده زیاد از کتاب های ادبی برای درمان افسردگی شبیه به مسکن درد است که درد را کاهش می دهد.
کیفیت خواب شما را بهبود می بخشد
کتاب خواندن، در بهبود کیفیت کلی خواب، الگوی خواب و آرامش شما هنگامی که در خواب هستید نقش بسیار زیادی دارد. خواندن، از آنجا که آرامش شما را بیشتر می کند، استرس شما را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد. این آرامش هنگامی که شما در خواب هستید هم با شما خواهد ماند و می تواند برای شما یک خواب عمیق و آرام در پی داشته باشد. این یک حقیقت شیرین است که: خواندن می تواند کیفیت خواب شما را به میزان بسیار زیادی بهبود بخشد.
شب ها قبل از اینکه به رختخواب بروید، کتاب های مناسبی را که می توانند به روح شما آرامش دهند را انتخاب و شروع به مطالعه آن کنید. اگر یک روز پر از استرس را داشته اید، سعی کنید ابتدا یک نفس عمیق بکشید و با اختصاص دادن زمان هایی خاص برای خواندن درست قبل از خوابیدن در شب، می توانید کمک بسیار زیادی به خودتان کنید. حتما همه شما از تاثیر بسیار زیادی که کیفیت خوابتان در روزی که می گذرانید دارد، بسیار زیاد شنیده اید. بنابراین بسیار مهم است که خواب با کیفیتی داشته باشید. پس با مطالعه کتاب قبل از خواب ابتدا به آرامش برسید بعد بخوابید.
خواندن قبل از خواب، بدن و ذهن شما را به خصوص بعد از یک روز طولانی و استرس زا آرام می کند. حتی اگر میزان مطالعه شما قبل از خواب خیلی کوتاه باشد (یک فصل یا دو فصل) آرامش خاطری که خواندن به شما منتقل می کند، می تواند به شما در خواب عمیق و آرامش بخش کمک کند. آرامشی که کتاب ها می توانند به ارمغان بیاورند فقط یکی از مزایای شگفت انگیز خواندن هر شب قبل از خواب است.
بهبود مهارت اظهارنظر در مورد مسائل مختلف
کتاب ها به شما امکان می دهند چیزهایی را که در طول زندگیتان همیشه می دیدید، اینبار از منظری کاملاً متفاوت ببینید. بعنوان مثال، خواندن در مورد یک فرهنگ خاص می تواند به شما کمک کند تا درک کنید که چگونه این فرهنگ با فرهنگ شما متفاوت است. شما ممکن است با دیدگاه آن فرهنگ موافق نباشید، اما حداقل شما از زاویه جدید به آن نگاه خواهید کرد.
کتاب ها ایده های جدیدی به شما می دهند. دائماً هنگام خواندن یاد می گیرید و می توانید از منظر متعادل تری به جهان نگاه کنید. در صورتی که دیدگاه های دیگر را مطالعه نکنید، (بر اساس ویژگی های بنیادی که داریم) همیشه تمایل خواهید داشت که یک نوع تفکر یک بعدی نسبت به هر موضوعی داشته باشید.
ما کارهایمان را همان طور که فکر می کنیم، عمل می کنیم. زیرا این همان چیزی است که ما در سال های سازندگی آموخته ایم. ما از زاویه تجربه خودمان به چیزها نگاه می کنیم. با استفاده از این لنز می توان به راحتی فرض کرد که راه ما روش صحیح است. کتاب ها به ما کمک می کنند که چیزها را از نقطه نظر جدیدی ببینیم، به ما این امکان را می دهد تا از مفاهیم "درست" یا "نادرست"دست برداریم (تک بعدی بودن) و در عوض جوانب بسیار زیادی را در نظر بگیریم.

وقت، بزرگترین دارایی ما است. اگر دوست دارید با صرف کمترین میزان وقت، بیشترین آموزش را ببینید، باید با خلاصه کتاب‌ های ذهن آشنا شوید. ما در ذهن، مجموعه‌ای از جذاب‌ترین و کاربردی‌ترین کتاب‌های روانشناسی، مدیریت، توسعه فردی و توسعه کسب‌وکار را برای شما خلاصه کرده‌ایم. پکیج‌های خلاصه کتاب ذهن به فشرده‌ترین حالت ممکن و بدون جا انداختن حتی یک نکته از کتابها مخصوص افرادی است که به علی‌رغم کمبود وقت، دغدغه دانایی و آموزش دارند. کافیست اپلیکیشن ذهن را نصب کنید و به مجموعه‌ای گسترده از محتوای آموزشی دسترسی پیدا کنید.

مهارت حل مسئله و تکنیکهای حل مسئله از جمله عبارتهای جذابی هستند که بسیاری از ما علاقه‌ داریم در موردشان بدانیم و بیاموزیم.

شاید چون چنین به نظر می‌رسد که حل مسئله (problem solving) از جمله مهارتهایی است که به هر حال، بهبود آن می‌تواند بر کیفیت زندگی و کسب و کار ما تأثیر مثبت بگذارد.

اما جالب این‌جاست که به‌رغمِ محبوبیت بحث حل مسئله و تکنیکهای آن، احتمالاً هنوز برای بسیاری از ما دقیقاً مشخص نیست که مفهومِ چنین مهارتی چیست و چه حوزه‌هایی را در بر می‌گیرد و نهایتاً چگونه می‌تواند به ما برای تصمیم گیری بهتر کمک کند و بر کیفیت تصمیم های ما تأثیر بگذارد.

منظور از مهارت حل مسئله یا (Problem Solving)، یک فرآیند شناختی – رفتاری است که توسط خود فرد هدایت شده و با کمک آن، راه حل‌های موثر و سازگارانه‌ای برای مسائل زندگی می‌یابد. در واقع حل مسئله یک فرآیند آگاهانه، منطقی، نیازمند تلاش و هدفمند را شامل می‌شود. با تسلط بر این مهارت، در زندگی شخصی خود می‌توانید علل احتمالی یک مسئله را بیابید و برای حل آن موضوع، برنامه‌ای عملی را تهیه نمایید. این مهارت که در دسته مهارت‌های نرم در زندگی جای دارد، به توانایی ما برای حل مشکلات به صورت موثر و به موقع، کمک می‌کند. مراحل این مهارت زندگی شامل موارد زیر می‌شود:

تعریف مسأله

اولین گام در یادگیری مهارت حل مسأله، تعریف یا شناخت مسأله است. در عین حال باید از خود بپرسید که چرا و چگونه با چنین مسأله ای مواجه شدید؟ در اینجا نیازمند بکارگیری تفکر منطقی هستید؛ تفکری که به شما کمک می‌‎کند مسائل را از زاویه‌های دیگری ببینید و به ظاهر قضایا بسنده نکنید.

ایجاد گزینه‌ها یا راهکارهای مختلف

حال که به کشف و شناخت مسئله اصلی رسیدید، باید به جای تمرکز بر علت مسئله به راهکارها و گزینه‌های مختلف جهت حل آن مشکل، بپردازید. تمام گزینه‌ها را بنویسید، تک تک آن‌ها را از ابعاد مختلف بررسی کنید تا به بهترین راه حل دست یابید. البته، تصور نکنید بهترین و درست‌ترین گزینه، در همان دقایق اول به ذهن تان خطور می‌کند! یافتن گزینه‌های ایده آل و صحیح نیازمند وجود تمرکز و آرامش روان در فرد است.

ارزیابی و انتخاب گزینه های موجود

در مرحله قبل گفتیم که تمام گزینه ها یا راهکارها را یادداشت کنید. پس از بررسی این لیست، متوجه می‌شوید برخی از آن ها مناسب نیستند پس، تمام گزینه‌های نامناسب خط خورده و حذف می‌شوند. در ادامه بقیه راه حل‌ها را با تمام ویژگی‌های مثبت و منفی شان یادداشت کنید و سپس با مقایسه آن‌ها، منطقی‌ترین و درست‌ترین گزینه را مشخص کنید.

ارزیابی اجزای راه حل انتخاب شده و اجرای آن

حال که توانستید با صبر و شکیبایی و استفاده از تفکر منطقی، راهکاری مناسب برای حل مشکل خود پیدا کنید، نوبت به اجرای آن راهکار می‎رسد. متأسفانه همیشه، همه راهکارها در زمان اجرا جوابگو نبوده و ممکن است با مسئله‌ای دیگر مواجه شوید. برخی مواقع فقط در مرحله اجرا متوجه می‌شوید، که مراحل قبلی را درست انجام داده اید یا نه!

امروزه بسیاری از از مردم برای رویارویی با مشکلات در زندگی شخصی و حرفه‌ای خود، از مهارت‌های حل مسئله استفاده می‌کنند. استفاده موثر از این مهارت مهم در زندگی، نیازمند به کارگیری یک چهارچوب تعیین شده است که در ادامه بیشتر در این باره توضیح خواهیم داد.

انواع تکنیک‌های حل مسئله را بشناسید

در منابع مختلف، اساتید مهارت‌های زندگی و روانشناسان، انواع تکنیک های حل مسئله را معرفی کرده‌اند. هرکس می‌تواند بنا بر شخصیت خود تکنیک مناسبی را برگزیند و با استفاده از آن به حل مشکلات احتمالی بپردازد. در ادامه چند مورد از کارآمدترین این متدها را معرفی خواهیم کرد.

تحلیل ریشه‌ای علت (Root Cause Analysis)

یکی دیگر از تکنیک‌های حل مسئله به روش خلاقانه، تجزیه و تحلیل ریشه‌ای علت به وجود آمدن مشکل است. این روش معمولا زمانی استفاده می‌شود که روند کارها با مشکل روبرو شود. به طور کلی علل ایجاد مسائل متفاوت است که می‌تواند جسمی، انسانی و یا سازمانی باشد.

• علل جسمی: این علت‌ها ملموس و عادی هستند.
• علل انسانی: زمانی که انسان خطایی را مرتکب شود و یا کاری ضروری را انجام ندهد.
• علل سازمانی: این دسته از علل درمورد سیستم، روند یا سیاستی است که مورد استفاده دیگران قرار می‌گیرد.

روش کتوو (CATWOE)

در این روش امکان شناسایی مشکل، اهداف شرکت‌ها و… وجود دارد. لازم به ذکر است که این تکنیک بیشتر مناسب سازمان‌ها، شرکت‌ها و… است. با بررسی چک لیست زیر راحت‌تر می‌توان برای مشکلات پیش آمده، راه حل پیدا کرد:

• مشتری‌ها
• بازیگران
• روند تحلیل
• جهان بینی
• مالکان
• محدودیت‌های محیطی

تمامی این عناصر چشم اندازهای نوینی را به وجود می‌آورند و به بررسی مسئله کمک می‌کنند. روش CATWOE پیش از مشارکت فعالانه سایر اعضای تیم، اطلاعات جامعی را برای حل مسائل فراهم می‌کند.

روش پنج چرا (Five Whys)

این روش به شما کمک می‌کند تا بتوانید با سرعت بیشتری ریشه‌های یک مسئله را بیابید. سادگی استفاده از این تکنیک، انعطاف پذیری زیادی به وجود می‌آورد و به راحتی با سایر روش‌های دیگر نیز ترکیب پذیر است. در متد پنج چرا باید به سرعت از پاسخ به سوال بعدی حرکت کنید؛ چرا که این کار سبب مشخص شدن یک تصویر کلی از مسئله خواهد شد.

نمودار استخوان ماهی (Fish bone Diagram)

خوب است بدانید در ایجاد بسیاری از مشکلات، چندین مسئله دست به دست یکدیگر می‌دهند و آشفتگی به بار می‌آورند! متد استخوان ماهی که به نام ایشیکاوا نیز شناخته می‌شود، راه حلی است که از آناتومی ماهی الهام گرفته شده است. این نمودار یک ابزار فوق العاده است که با استفاده از آن، اعضای یک تیم می‌توانند برای ایجاد طوفان فکری درمورد بررسی علل ایجاد مشکل، دست به کار شوند.

دلایل ضعف در مهارت حل مسئله چیست؟

حال که به طور کامل دانستید مهارت حل مسئله چیست و با چند مورد از انواع تکنیک‌های حل مسئله آشنا شدید، نوبت به آن می‌رسد که بگوییم چرا برخی افراد در زمینه روبرویی با مشکلات ضعیف هستند؟

اشتباه گرفتن نشانه‌ها با دلایل واقعی مشکلات

برخی از افراد بخش اعظم انرژی خود را برای سازگاری با نشانه‌های مشکل صرف می‌کنند، بدون اینکه دلیل آن را بدانند. برای شناخت دلایل مشکلات، باید نتیجه گیری ذهنمان را به چالش بکشیم تا در نهایت بتوانیم فراتر از مشکل را ببینیم و به رفع آن بپردازیم.

جست و جوی راه حل‌های سریع به جای راهکارهای موثر

بیشتر ما تمایل به یافتن راه حل‌های سریع و عجولانه برای مشکلاتمان داریم. این کار باعث می‌شود راه حل‌هایی که به ذهنمان می‌رسد را بدون توجه به رابطه علت و معلولی، باور کنیم. به همین دلیل است که افراد کمی به هسته مشکلات می‌رسند و مجبور به انتخاب راهکارهای غیرموثر می‌شوند. علاوه بر آنچه که بیان شد، تکیه بیش از حد به دانش خود نیز یکی دیگر از دلایل ضعف در رویارویی با مشکلات است که سبب عدم استفاده افراد از اطلاعات در دست و درنهایت موفق نشدن در حل مسائل می‌شود.

تکیه‌ی بیش از حد به دانش‌ خود

علاوه بر موارد گفته شده، ما به این دلیل دچار ضعف در مهارت حل مسئله هستیم که بیش از انداره به دانش خود تکیه می‎کنیم، آن هم دانش ناقص بشری! در حقیقت، همه ما علاوه بر افزایش دانش در زمینه های مختلف، نیازمند یادگیری مهارت‌هایی همچون تفکر منطقی، تفکر نقاد و تفکر خلاقانه هستیم. زیرا افزایش دانش به خودی خود، باعث توانمندی ما در حل مسائل نخواهد شد، بلکه بکار بردن همزمان دانش و انواع تفکر اشاره شده، می‎تواند ضعف‌های موجود در حل مسائل را مرتفع نماید.

چگونه مهارت حل مسئله را در خودمان افزایش دهیم؟

راه‌های زیادی وجود دارند که با استفاده از آن‌ها درمی‌یابیم چگونه مهارت حل مسئله را در خودمان افزایش دهیم. نکاتی که با رعایت آن‌ها قادر به تقویت مهارت حل مسئله خواهید بود، عبارتند از:

• تعریف و بررسی علت مشکل
• ایجاد گزینه‌‌های راه حل
• ارزیابی و انتخاب گزینه‌ها
• اجرای راهکار

در زمان مقابله با مشکلات می‌توانید تنها با پیاده سازی این ۴ گام اساسی، توانایی حل مسئله خود را تقویت کرده و بدون هیچ اضطرابی به حل آن‌ها بپردازید.